Dołącz do czytelników
Brak wyników

(BEZ)problemowa matematyka
Propozycje realizacji zadań z zakresu edukacji matematycznej na pierwszym szczeblu edukacyjnym

Artykuły | 10 czerwca 2018 | NR 14
21

(...) chcemy bowiem uczyć dziś nie tylko matematyki, chcemy kształcić poprzez matematykę

Z. Krygowska

 

Temat edukacji matematycznej jest niezmiennie aktualny, szczególnie biorąc pod uwagę cykliczne badania mające na celu kontrolowanie i sprawdzanie umiejętności matematycznych dzieci na różnych szczeblach edukacyjnych. Matematyka, jako dziedzina logiczna, wymagająca konieczności posługiwania się myśleniem matematycznym, od zawsze przysparzała wiele problemów. Jakie działania należy zatem podjąć, aby matematyka przestała straszyć i stała się źródłem sukcesów? Jak zachęcać dzieci do podejmowania aktywności matematycznych?

Jak każda inna dziedzina ówczesnego świata, matematyka ma tyle samo zwolenników, co przeciwników metod, sposobów i form jej realizacji na poszczególnych szczeblach nauki. Nie ulega jednak wątpliwości, że jest ona niezbędną dziedziną, mającą olbrzymi wkład w rozwój dziecka, a zwłaszcza w rozwijanie jego umiejętności logicznego myślenia. 

W najogólniejszym ujęciu matematyka jest sposobem na jednoznaczne ujmowanie rzeczywistości. Jest wiedzą sprawdzalną i dającą się udowodnić. Jednak to, że jest jednoznaczna, wcale nie oznacza, że należy do nauk prostych. Jej uczenie się od zawsze było i jest procesem skomplikowanym. Aby lepiej przygotować się do realizacji różnego rodzaju zadań z zakresu edukacji matematycznej, warto zastanowić się nad jej użytecznością i rolą we współczesnym świecie. Jakie są zatem główne zadania matematyki, które powodują, że mimo upływu lat w dalszym ciągu uważamy ją za jedną z najbardziej kluczowych dziedzin, warunkującą nasze życiowe powodzenie?

Matematyka stanowi swoisty pomost łączący dziedziny przyrodnicze z naukami humanistycznymi. Dzięki niej dziecko jest w stanie uporządkować sukcesywnie zdobywane doświadczenia, poznać i zrozumieć reguły rządzące światem, odkryć jego prawidłowości, a także mieć szansę na projektowanie własnych koncepcji i modeli myślenia. To ona m.in. tłumaczy i przybliża przemienność dni i nocy, pór roku, faz księżyca oraz pomaga określić położenie i ruch planet. Umożliwia zapis skomplikowanych procesów biologiczno-chemicznych oraz pomaga opisać współczesne zjawiska społeczne, określać ich dynamikę i strukturę. Jej nauczanie należy prowadzić w sposób harmonijny, ciągły, od najmłodszych lat, czyli ok. okresu przedszkolnego po szkołę wyższą. Powinno obejmować coraz trudniejsze zagadnienia, wykorzystując przy tym dotychczas zdobytą wiedzę i pogłębiając ją o coraz to nowe treści, definicje i wzory. Jej istota to nie tylko przyswajanie przez najmłodszych kolejnych pojęć, ale też dziecięce poszukiwanie, odkrywanie i tworzenie (w szczególności stwarzanie własnych propozycji, zabaw, form i sposobów na kształcenie matematycznych umiejętności). Warto zwrócić szczególną uwagę na to, że matematyka nie jest izolowanym, odosobnionym obszarem, bowiem łączy się z innymi przedmiotami nauczania, które stanowią jej dopełnienie. Dzięki temu możemy wykorzystywać ją do rozwiązywania problemów z innych obszarów, pozornie wykraczających poza jej zakres. Przykładem może być sytuacja, kiedy będziemy (włączając dzieci w codzienne obowiązki) przygotowywać z najmłodszymi ciasto. Wszystkie przepisy, w tym odmierzanie potrzebnych składników, ich klasyfikowanie, dzielenie, ważenie, nie mogą obyć się bez matematyki1 (choć tak naprawdę hasło „matematyka” wcale nie musi być jednoznacznie zasygnalizowane). Jest ona jedną z tych nauk, które przyswajamy i poznajemy w trakcie wykonywania wielu codziennych czynności.

Rozwój technologiczny sprawia, że współczesna matematyka przybiera coraz nowszy wymiar. Kalkulator, komputer, tablet i inne wciąż pojawiające się udoskonalenia techniczne odpowiednio wykorzystane mogą stać się bazą do rozwijania matematycznych zainteresowań (jako dopełnienie metod i form nauczania tradycyjnego), a także szansą na poszerzenie własnych możliwości i wykorzystanie poznanych treści i nabytych umiejętności w późniejszym życiu. Tablice interaktywne czy edukacyjne gry komputerowe stanowią nowe źródło zdobywaniamatematycznych umiejętności już od najmłodszych lat.

Aby sprostać nieustannie dokonującym się zmianom, nierzadko nie wystarczy już posługiwanie się metodami tradycyjnymi2. Bardzo często wymaga się od nas większej inicjatywy, wychodzenia poza ramy, stereotypy, schematy myślowe, jak również tworzenia nowych propozycji, rozwiązań i aktywności3. To rozwija twórczość.

Należy jednak zwrócić przede wszystkim uwagę na to, że istota nauczania matematyki nie polega jedynie na ciągłym wzbogacaniu i udoskonal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy