Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mamo, to, co robisz odruchowo, ja wyjaśnię... naukowo!

Artykuły | 26 stycznia 2018 | NR 27
17

Każda mama jest skarbnicą niezliczonych pomysłów na pyszne dania, czysty dom i jeszcze czegoś, co sprawia, że wszystkie drogi prowadzą właśnie do domu. Gdyby miała długo zastanawiać się nad tym, co i dlaczego trzeba zrobić, jej doba byłaby stanowczo za krótka. Gdyby miała wszystko kupić, nie starczyłoby na to ani pieniędzy, ani miejsca w domu. Dlatego wiele rzeczy robi w mig, odruchowo, ale starannie i fachowo. Wie, co i czym można zastąpić. Celem niniejszego artykułu jest kształtowanie u młodych odkrywców szacunku do mam poprzez eksponowanie prac, jakie wykonują w domu. Specjalnie dobrane eksperymenty pozwolą zrozumieć dzieciom, jak bardzo przydają się w życiu doświadczenie i wiedza z zakresu chemii, fizyki i biologii.

Gotowanie – oszczędzanie

W jakim celu mama używa pokrywek do garnków? Po pierwsze po to, żeby do gotujących się potraw nie wpadło nic niepotrzebnego. Po drugie – żeby wydostająca się z garnka para wodna wraz z cząstkami innych związków nie osadzała się na sprzętach kuchennych i tym samym nie zanieczyszczała kuchni. Po trzecie – żeby podczas gotowania np. zupy nie zmniejszała się jej ilość. A przede wszystkim – żeby skrócić czas gotowania potraw. I to właśnie młodzi badacze odkryją podczas wykonania bardzo prostego eksperymentu.

Należy przygotować:

  • kuchenkę elektryczną
  • 2 niewielkie metalowe naczynia (w tym jedno z pokrywką) – takiej wielkości, żeby zmieściły się na 1 krążku kuchenki
  • wodę
  • łyżkę
  • nóż
  • talerzyk
  • rękawicę kuchenną
  • grubą igłę lub przekłuwacz do jajek
  • zegarek

Wykonanie eksperymentu:

  • Za pomocą przekłuwacza lub igły zrobić dziurki w skorupkach obu jajek (to zapobiegnie ich pękaniu podczas gotowania).
  • Rozgrzać kuchenkę. Włożyć jajka do przygotowanych naczyń. Wlać do nich tyle wody, aby jajka były całkowicie zanurzone. Jedno naczynie przykryć pokrywką.
  • Ustawić naczynia na kuchence. Gotować jajka przez ok. 7 minut.
  • Wyjąć jajka na talerzyk, obrać ze skorupek, przekroić.

Co się okaże? Jajko gotowane w naczyniu z pokrywką ugotuje się na twardo, zaś gotowane w naczyniu bez pokrywki – na miękko.

Dlaczego tak się dzieje, skoro wielkość naczyń, ilość wody, czas gotowania jajek i temperatura na krążku były jednakowe? Cała tajemnica tkwi w pokrywce. Zatrzymuje ona unoszące się cząsteczki pary wodnej i jednocześnie zapobiega „ucieczce” energii cieplnej. Z tego powodu w garnku z pokrywką woda zagotuje się znacznie szybciej niż w garnku bez pokrywki i jajko szybciej ugotuje się na twardo. W ten sposób mama oszczędza czas i pieniądze przeznaczone na gaz lub prąd.

A oto jeszcze jeden sposób na oszczędne gotowanie, bez obawy o przypalenie potrawy i garnka – tym razem kaszy na sypko.

Należy przygotować:

  • 1 szklankę drobnej kaszy mazurskiej
  • suszone zioła i 1 łyżkę masła – według uznania (nie są to składniki konieczne)
  • 2 szklanki wody
  • kuchenkę elektryczną
  • niewielki garnek z pokrywką
  • łyżkę
  • rękawicę kuchenną
  • stare gazety
  • podstawkę pod gorące naczynia
  • zegarek
  • koc

Gotowanie kaszy:

  • Kuchenkę rozgrzać. Wodę wlać do garnka, wsypać kaszę oraz zioła i mieszając doprowadzić zawartość garnka do wrzenia. Przykryć garnek pokrywką i gotować jeszcze ok. 5 – 7 minut.
  • Na rozłożonym kocu ułożyć gazety, na nich ustawić podstawkę pod gorące naczynia. Zdjąć garnek z kaszą z kuchenki (konieczna rękawica!), nie otwierając przy tym pokrywki. Ustawić na podstawce, szczelnie owinąć gazetami, a następnie kocem. Odstawić na ok. 4 – 5 godzin. Można przykryć dodatkowym kocem, ale nie jest to konieczne.
  • Po wyznaczonym czasie wyjąć garnek, zdjąć pokrywkę, spróbować, czy kasza nadaje się do jedzenia.

Co się okaże? Kasza na sypko będzie ciepła, gotowa do spożycia. Na dnie garnka nie znajdziemy śladów przypalenia.
W czym tkwi tajemnica tego gotowania? Po pierwsze – w maksymalnym zabezpieczeniu przed „ucieczką” energii pobranej przez garnek, wodę i kaszę. Po drugie – gorąca para wodna także pozostała w garnku, a ponieważ nie miała dokąd „uciekać”, wcisnęła się do ziarenek kaszy i tym sposobem spowodowała ich rozmiękczenie. Taki oto sposób na zdrowe i oszczędne gotowanie mama wykorzystuje czasami w swojej zaczarowanej kuchni.

Dlaczego podczas przygotowywania bawarki mama nie od razu wlewa mleko do herbaty?

Bawarka jest smacznym i zdrowym napojem podawanym na śniadanie. W najprostszej wersji jest to herbata z mlekiem. Co zrobić, żeby bawarka jak najszybciej nadawała się do picia? Czy zimne mleko należy dodawać do herbaty tuż po jej zaparzeniu, czy lepiej trochę odczekać? Oto eksperyment, dzięki któremu odkrywcy udzielą prawidłowej odpowiedzi.

Należy przygotować:

  • 2 filiżanki
  • gorącą herbatę (zaparzyć tuż przed wykonaniem eksperymentu)
  • łyżkę
  • pół szklanki schłodzonego mleka
  • rękawicę kuchenną
  • 2 termometry do napojów

Wykonanie eksperymentu:

  • Wlać herbatę do filiżanek – do ok. ¾ wysokości (użyć rękawicy kuchennej).
  • Do jednej filiżanki dolać od razu 3 łyżki mleka i zamieszać, a do drugiej – po 5 minutach dolać taką samą ilość mleka i również zamieszać. Bawarka w obu filiżankach gotowa.
  • Włożyć termometry do obu f...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy