Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

14 lutego 2018

NR 24 (Luty 2017)

Między Słońcem a Ziemią

0 19

Jak to się dzieje, że Słońce – niewyobrażalnie gorąca, żarząca się kula gazowa, na powierzchni której nie ma życia, gdyż temperatura wynosi około 6400 stopni Celsjusza, nie tylko nie niszczy życia na Ziemi, ale przede wszystkim je warunkuje i podtrzymuje? Jak to się dzieje, że promienie słoneczne co pewien czas pobudzają organizmy do różnych procesów życiowych, potem spowalniają lub zatrzymują te procesy, znów je pobudzają i znów spowalniają lub zatrzymują? W przyrodzie nic nie dzieje się przypadkiem, wszystko ma swój sens, a wiele zadziwiających zjawisk potrafimy już naukowo wyjaśnić. Oddziaływanie światła słonecznego na życie na Ziemi jest nierozerwalnie związane ze zmianami położenia Ziemi względem Słońca. Zmiany te odbywają się cyklicznie i tym samym decydują o cykliczności życia na Ziemi.
 

Niniejsza propozycja zajęć przyrodniczych jest przeznaczona do realizacji w klasie III (ok. 3–4 godz. lekcyjnych; po 1–2 godz. lekcyjne w ciągu dnia). Należy też przewidzieć kilkutygodniowy czas oczekiwania na efekty wynikające z doświadczeń prowadzonych na roślinach.

 

Temat dnia aktywności

Między Słońcem a Ziemią

Cele ogólne

  • zwrócenie uwagi uczniów na cykliczność życia na Ziemi związaną ze zmianami ilości światła słonecznego w ciągu doby i roku,
  • zapoznanie dzieci z przykładami wpływu przyrody nieożywionej na życie ludzi, roślin i zwierząt

Cele szczegółowe

Uczeń:

  • wie, że pory roku wynikają z obiegu Ziemi wokół Słońca, a dzień i noc – z obrotu Ziemi wokół jej własnej osi,
  • dostrzega cykliczność występowania pór roku, a także dnia i nocy,
  • przeprowadza proste doświadczenia przyrodnicze związane z badaniem wpływu światła słonecznego na życie na Ziemi,
  • dokumentuje wyniki obserwacji,
  • samodzielnie wykonuje zadania na karcie pracy,
  • wymienia przynajmniej po 5 przykładów wpływu światła słonecznego na życie ludzi, roślin i zwierząt,
  • opisuje (ustnie) różne zjawiska przyrodnicze związane ze światłem słonecznym w oparciu o wiedzę pozyskaną z różnych źródeł informacji naukowej,
  • czyta ze zrozumieniem,
  • korzysta z nowoczesnych technologii w celu pozyskania potrzebnej wiedzy,
  • potrafi „odczytać” z otoczenia informacje dotyczące wpływu światła słonecznego na życie ludzi, roślin i zwierząt,
  • wie, w jaki sposób znajomość cykliczności życia na Ziemi jest wykorzystywana w gospodarczej działalności człowieka,
  • aktywnie uczestniczy w wykonywaniu zaplanowanych na zajęcia zadań

Metody i techniki pracy

  • pogadanka,
  • praca z tekstem,
  • obserwacja bezpośrednia,
  • działania praktyczne – doświadczenia przyrodnicze w oparciu o przygotowane instrukcje,
  • zabawa

Materiały i środki dydaktyczne

Wymienione przy kolejno realizowanych zadaniach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Przebieg zajęć:

Część wstępna


Jakie są skutki obrotu Ziemi wokół własnej osi i jej obiegu wokół Słońca?

Należy przygotować: lampkę elektryczną lub świecę i zapałki, drewniany patyk do szaszłyków, 1 owoc pomarańczy, podświetlany model Słońca i krążącej wokół niego po eliptycznej orbicie Ziemi – z osią nachyloną do Słońca pod kątem
23,5 stopni, pomieszczenie z możliwością zaciemnienia.

Głównym celem tej części zajęć będzie uzmysłowienie dzieciom, z czego się bierze dzień i noc oraz z czego wynikają pory roku.

  • Dlaczego raz jest dzień, a raz noc?

Owoc pomarańczy przekłuć patyczkiem do szaszłyków w ten sposób, by stał się osią Ziemi. Zapalić źródło światła (umowne Słońce), zaciemnić pomieszczenie. Trzymając owoc w odległości kilkudziesięciu centymetrów od umownego Słońca i obracając wokół osi obserwować, jaka jego część będzie oświetlona. Co się okaże? Zawsze połowa owocu będzie oświetlona, a połowa będzie pogrążona w ciemności. Dlaczego? Dlatego że światło nie przenika przez owoc (Ziemię), ani nie opływa obiektów jak np. woda. Zawsze rozchodzi się po liniach prostych. To dlatego istnieje dzień i noc. A dlaczego dzień i noc cyklicznie następują po sobie w ciągu doby? Dlatego że Ziemia w ciągu 24 godzin wykonuje dokładnie 1 obrót wokół własnej osi.

Początek kalendarzowej wiosny i kalendarzowej jesieni to dwie daty w roku, określane terminami „równonocy jesiennej” i „równonocy wiosennej”. Wtedy właśnie oś Ziemi jest prostopadła do promieni słonecznych i w związku z tym dzień i noc mają równą długość. Zmienna długość pozostałych dni i nocy wynika z ruchu Ziemi po orbicie i zmieniającego się położenia jej osi w stosunku do Słońca.

 

A to ciekawe…

Jest na Ziemi jeden wyjątek w długości dnia i nocy, kiedy to „czas światła” i „czas ciemności” nie trwają w sumie 24 godziny. Otóż w związku z nachyleniem osi Ziemi promienie słoneczne przez pół roku w ogóle nie docierają zarówno na Biegun Północny, jak i na Biegun Południowy. To dlatego na tych obszarach zarówno dzień (tzw. „dzień polarny”), jak i noc (tzw. „noc polarna”) trwają po pół roku. A w związku z tym, że promienie słoneczne padają w tych miejscach pod bardzo małym kątem, temperatury na obu biegunach nigdy nie są wysokie.

 

  • Dlaczego zmieniają się pory roku?

Najlepiej wyjaśnić to dzieciom w zaciemnionym pomieszczeniu, na podświetlanym modelu Słońce – Ziemia. Ruch nachylonej pod kątem osi Ziemi po eliptycznej orbicie wokół Słońca powoduj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy