Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kącik małego odkrywcy

15 lutego 2018

NR 25 (Marzec 2017)

Niesamowite odkrycia
w Dziecięcym Instytucie Meteorologii i Gospodarki Wodnej

0 20

Początek kalendarzowej wiosny i przypadający na 23 marca Światowy Dzień Meteorologii są dobrą okazją do kontynuacji wcześniej prowadzonych badań nad pogodą i wspólnego odkrywania kolejnych tajemnic. W celu zwrócenia uwagi na doniosłe znaczenie zaplanowanych na ten czas badań i odkryć, warto zastanowić się nad nazwą miejsca, w którym zostaną one przeprowadzone.
 

Od czego należy zacząć cykl eksperymentów związanych z pogodą? Od przypomnienia, co to jest pogoda i jakie czynniki ją kształtują. Kolejnym etapem zajęć będzie obejrzenie i nazwanie profesjonalnie skonstruowanych urządzeń do pomiaru parametrów pogody, a także wizyta w prawdziwej stacji meteorologicznej w formie krótkiej, ale bardzo starannie zaplanowanej wycieczki (prawdziwej albo z wykorzystaniem internetu).

Zarówno do powtórzenia wiadomości o pogodzie, jak i do poszerzenia wiedzy o sposobach jej badania warto wykorzystać krótkie filmy edukacyjne zamieszczone na stronie https://www.youtube.com, np.:

  • „Szkoła meteorologii” (5:08; przypomnienie, co to jest pogoda i jakie czynniki ją kształtują);
  • „Chmury, Wideo edukacyjne” (1:55; ciekawe, zwięźle ukazane wiadomości o chmurach);
  • „…to tylko woda” (3:55; uczniowie zapoznają się z różnymi rodzajami opadów i osadów atmosferycznych);
  • „Ziemia – Planeta tajemnic – Deszcz” (20:45; film przedstawia mało znane, stosunkowo niedawno odkryte tajemnice deszczu).

Kolejnym etapem zajęć będzie seria eksperymentów i bezpośrednich obserwacji związanych z pogodą. Z uwagi na ograniczony czas pracy Dziecięcego IMiGW, eksperymenty badawcze będą dotyczyły głównie wiosennej pogody i jej następstw. Na badania pogody letniej, jesiennej i zimowej z pewnością także przyjdzie pora.

Do czego służy i jak działa barograf?

Barograf jest urządzeniem do pomiaru ciśnienia powietrza. Za jego pomocą można „przepowiadać” deszcz lub piękną, słoneczną pogodę. Wewnątrz tego przyrządu znajduje się metalowe, przykryte wieczkiem pudełko zawierające niewielką ilość powietrza. Gdy ciśnienie powietrza na zewnątrz urządzenia zmienia się, wieczko pudełka odpowiednio wygina się, a jego odkształcenie rejestruje pisak na obrotowym bębnie. Czynności te odzwierciedla nazwa urządzenia, pochodząca z języka greckiego: baros – znaczy ciężar, nacisk, a grapho – piszę.

Czym dzieci mogą zastąpić prawdziwy barograf? Rzecz jasna – samodzielnie skonstruowanym urządzeniem.

Potrzebne będą:

  • szklana butelka,
  • szeroka miska,
  • woda,
  • pasek papieru milimetrowego,
  • klej.

Wykonanie eksperymentu:

  • Miskę napełnić do połowy wodą. Butelkę napełnić wodą do ok. ¾ jej wysokości.
  • Butelkę zatkać kciukiem, odwrócić do góry dnem i ustawić w misce z wodą. Pasek papieru milimetrowego przykleić do ściany butelki w taki sposób, by jego część wystawała ponad poziom wody w butelce.
  • Obserwować, jak będzie zmieniać się poziom wody w butelce w ciągu np. 1 tygodnia. Zmiany ciśnienia zaznaczać pisakiem na przyklejonym do butelki papierze milimetrowym. Równocześnie obserwować, jak ze zmianami ciśnienia zmienia się pogoda.

Co się okaże? Gdy wzrośnie ciśnienie powietrza, podniesie się też słup wody w butelce. Stanie się tak dlatego, że powietrze będzie naciskało na wodę w misce i w wyniku tego woda ta będzie „uciekała” do butelki i tym samym jej słupek będzie się podnosić. W tym czasie pogoda na dworze będzie słoneczna, bez opadów. Gdy ciśnienie powietrza zacznie spadać, odpowiednio spadnie też nacisk na wodę w misce i w wyniku tego poziom wody w butelce także spadnie. W powietrzu poczujemy wilgoć. Możliwe też będą opady deszczu.

Jakie wady ma taki barograf? Woda z miski szybko paruje i stale trzeba ją uzupełniać. Gdy przechylimy urządzenie, natychmiast przestanie ono działać.

Skonstruować higrometr… Każde dziecko to potrafi!

Higrometr, inaczej zwany wilgotnościomierzem jest urządzeniem służącym do pomiaru wilgotności powietrza i jest pomocny w przewidywaniu opadów. W prawdziwych stacjach meteorologicznych stosuje się skomplikowane wilgotnościomierze elektroniczne, ale do Dziecięcego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej dobre będą… higrometry z szyszek albo z włosów. Szyszki wyłożone na dworze będą zamykały się przed deszczem, a otwierały w dni bezdeszczowe. A jak działa higrometr z włosa? Trzeba go najpierw skonstruować. 

Potrzebne będą:

  • długi włos,
  • mocny, wodoodporny klej (np. Kropelka),
  • linijka,
  • kawałek dość grubej deski.

Wykonanie eksperymentu:

  • Linijkę przykleić pionowo do deski (początek linijki powinien znaleźć się u góry).
  • W miejscu, gdzie rozpoczyna się podziałka, należy za pomocą kleju przymocować jeden koniec włosa do linijki. Drugi koniec powinien swobodnie opadać wzdłuż. Higrometr gotowy.
  • Umieścić urządzenie na parapecie za oknem i codziennie odczytywać długość włosa oraz obserwować pogodę.

Co się okaże? Przed deszczem włos będzie się wydłużał (pod wpływem nasiąkania wilgocią), a przy słonecznej...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy