Dołącz do czytelników
Brak wyników

Doradztwo zawodowe

6 czerwca 2018

NR 14 (Luty 2016)

Pracuj w zgodzie z samym sobą

0 41

Często słyszysz, że przebojowe osoby osiągają więcej? Albo że aby być dobrym dydaktykiem, trzeba „zaprzyjaźnić” się z klasą i być na czasie z jej zainteresowaniami? Takie podejścia są dzisiaj popularne. Jednak nie powinny być traktowane jako recepty na sukces, ponieważ każdy z nas jest inny. I powinien znaleźć swój własny sposób na pracę z uczniami.

Dużo się dzisiaj mówi o charyzmie, przebojowości, umiejętności pokazania się w jak najlepszym świetle. Z tego powodu panuje przeświadczenie, że każdy pracownik powinien być uśmiechnięty i energiczny. Takie przekonanie często pojawia się również w stosunku do nauczycieli. Jednak nie każdy ma predyspozycje do bycia przebojowym – niektórzy z nas mają naturalnie spokojniejszy temperament, co nie oznacza, że gorzej wypadają w pracy. Warto mieć to na uwadze i poznać lepiej swoją osobowość, typ temperamentu, a nawet rolę w grupie, którą najczęściej przyjmujemy. Dzięki znajomości swoich zasobów będzie można je odpowiednio wykorzystać w pracy i udowodnić, że najlepsze rezultaty osiąga się będąc sobą i pracując nad swoimi mocnymi stronami.

Pięć wymiarów osobowości

Każdy z nas ma osobowość. Jest to charakterystyczny, względnie stały sposób reagowania osoby na środowisko, a także sposób wchodzenia z nim w interakcje. Jest to zestaw cech charakteru i zachowań, jakie każdy z nas na co dzień przejawia. To od nich zależy, jak się zachowamy w kontakcie z innymi lub w nagłych sytuacjach. Wielu psychologów i badaczy próbowało zgłębić tajniki osobowości, tworząc modele pokazujące jej składowe. Jednym z najbardziej znanych narzędzi do badania osobowości jest Pięcioczynnikowy Model Osobowości (w skrócie PMO) autorstwa Paula Costy i Roberta McCrae, zwany też „Wielką Piątką” (ang. Big Five). Badacze stwierdzili, że ludzie różnią się między sobą pod względem następujących czynników: ekstrawersja, neurotyczność, sumienność, życzliwość oraz otwartość na doświadczenie.

Ekstrawersja (versus introwersja) – odnosi się do jakości i ilości kontaktów społecznych oraz poziomu aktywności, energii, a także zdolności do doświadczania pozytywnych emocji. Jeżeli badany ma wysoki wynik na tej skali, oznacza to, że jest typem ekstrawertycznym, kierującym energię do ludzi i lubiącym spędzać czas z innymi. Jeżeli osiągnął niski wynik, pokazuje to, że jest bardziej introwertyczny, czyli skupiony na sobie, energię kieruje do wewnątrz, zamiast piątkowego wieczoru ze znajomymi woli seans filmowy albo czytanie ulubionej książki. 

Neurotyczność (versus stałość emocjonalna) – odzwierciedla przystosowanie emocjonalne albo emocjonalne niezrównoważenie, czyli skłonność do silniejszego przeżywania negatywnych emocji (strachu, zmieszania, gniewu, poczucia winy), większej zmienności w zachowaniach i humorach. Osoba stała emocjonalnie łatwo nie zmienia nastroju, natomiast typ neurotyczny – tak.

Otwartość na doświadczenie – wyraża tendencję do pozytywnego wartościowania doświadczeń życiowych, tolerancję na nowe przeżycia i ciekawość świata. Osoba z niskim wynikiem na tej skali nie przepada za spontanicznością, woli sprawdzone rozwiązania.

Ugodowość (versus antagonizm) – ten wymiar odnosi się do nastawienia do innych ludzi – jesteśmy albo skłonni pójść na kompromis, albo bronimy swojego zdania. 

Sumienność (versus nieukierunkowanie) – osoby z wysokim wynikiem na tej skali są zazwyczaj wytrwałe, wykonują pracę dokładnie, skupiają się na celu. Osoby z niskim wynikiem są w pracy bardziej chaotyczne, nie przepadają za planowaniem, częściej idą na żywioł. 

Każdy z nas może mieć inny układ poszczególnych wymiarów, a przez to nie jest możliwe, abyśmy wszyscy byli zawsze energiczni, uśmiechnięci i spontaniczni. Aby poznać swoją osobowość, można wypełnić różne testy, ale można też przeanalizować opisane wymiary i zastanowić się, który z nich jest nam bliższy. Następnie warto wyciągnąć z każdego coś pozytywnego, np. osoba z wysoką potrzebą sumienności i poukładania może wyróżnić się świetnym planowaniem, dzięki któremu klasa może mieć udaną wycieczkę czy pięknie wystawione jasełka.

Co mówi o tobie twój temperament

Oprócz wymiarów osobowości każdy z nas posiada temperament, czyli zdeterminowany biologicznie zespół stałych w czasie właściwości, które warunkują sposób, w jaki wyrażamy swoją energię, a także to, gdzie ją kierujemy. 

Chociaż pierwsze typologie temperamentu powstały wieki temu, jedna z nich do dzisiaj się utrzymuje i adekwatnie oddaje specyfikę temperamentów. Tą typologią jest podejście Hipokratesa-Galena, które wyróżnia cztery główne temperamenty: melancholik, choleryk, flegmatyk i sangwinik. Różnią się one między sobą stabilnością emocjonalną oraz poziomem otwartości na ludzi. Stabilność emocjonalna, tak jak przy opisie wymiarów osobowości, oznacza umiejętność trzymania emocji na wodzy, a humor i nastrój nie zmienia się szybko pod wpływem chwili. Przeciwieństwem stałości jest neurotyczność – labilność emocjonalna, wpadanie w różne nastroje w zależności od sytuacji. Osoby neurotyczne mogą szybko się zdenerwować, a po chwili znowu śmiać. Druga oś nazwana introwersja-ekstrawersja pokazuje stopień otwartości na doświadczenia i innych. Osoby introwertyczne kierują energię do siebie, wolą spędzać czas sami, nie przepadają za grupami ludzi ani przebywaniem wśród tłumów. Osoby ekstrawertyczne lubią przebywać z innymi, kontakty społeczne są dla nich ważne, z chęcią spędzają czas w gronie znajomych. Poznajmy bliżej każdy z typów temperamentu.

Charakterystyka poszczególnych temperamentów została zaprezentowana w załączniku nr 7.

Melancholik 

Typ introwertyczny, niestabilny emocjonalnie, ma skłonności do rozpamiętywania przeszłości i snucia refleksji na temat życia. Łatwo go zranić, jest wrażliwy i podatny na słowa innych. Często pogrążony w świecie fantazji. Odczuwa radość całym sobą, ale równie głęboko zapada w przygnębienie. Jest często zagrożony ryzykiem wystąpienia depresji i wypaleniem zawodowym w miejscu pracy. Jako osoba pracująca z innymi może mieć trudności z przyjęciem krytyki, podejmowaniem trudnych decyzji. Raczej woli być na uboczu niż wśród ludzi. 

Choleryk

Jest typem ekstrawertycznym i neurotycznym. Nie kryje zdenerwowania. Jeśli coś mu się nie podoba, powie o tym wprost, może krzyczeć, rzucać wyzwiskami, trzaskać drzwiami. Zazwyczaj jest to osoba szczera w swoich wypowiedziach, więc łatwo przychodzi jej krytyka innych. Czasem może kogoś zranić, bo szybciej mówi niż myśli. Cholerycy nie są najlepszymi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy