Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

26 stycznia 2018

NR 27 (Maj 2017)

Przyroda niejedno ma imię...

0 18

Gdy rozmawiamy z dziećmi na tematy przyrodnicze, zwykle przedstawiamy naturę w aspekcie piękna, miłych wrażeń, przyjemnych zapachów, wyjątkowych smaków, zdrowego i bezpiecznego środowiska życia. Rzadziej pojawia się druga strona medalu, nie mniej istotna dla życia i bezpieczeństwa ludzi. Tymczasem natura to także ogromna ilość trucizn wytwarzanych przez rośliny, grzyby i zwierzęta, walka o przetrwanie naznaczona bezwzględnymi reakcjami w sytuacjach zagrożenia i okrutnością w zdobywaniu pożywienia i ochronie potomstwa. Jak uchronić dzieci przed niebezpieczeństwami czyhającymi na nie ze strony przyrody, jak je przygotować do odpowiedniego postępowania, gdy zagrożone jest ich życie i zdrowie, a w pobliżu nie ma osób dorosłych? Nie ulega wątpliwości, że należy o to zadbać odpowiednio wcześniej, systematycznie odsłaniając „niebezpieczne karty” przyrody. Niniejszy scenariusz jest propozycją takich właśnie lekcji.

Zamieszczone niżej pomysły w całości lub części mogą być zrealizowane zarówno w klasie I, II, jak i III, w formie dostosowanej do wieku i możliwości grupy.

Zajęcia powinny być przeprowadzone nie tylko w sali lekcyjnej, ale też w terenie (np. w otoczeniu szkoły, w wybranym ogrodzie, w parku, w pobliskim lesie).

O ilości czasu przeznaczonego na realizację poszczególnych zadań zadecyduje nauczyciel. Zważywszy, że są to zagadnienia bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa dzieci, należałoby przeznaczyć na nie minimum 4–5 godzin, np. po 1 godzinie dziennie w ciągu tygodnia.

 

Temat dnia aktywności 

Przyroda niejedno ma imię…

Cele ogólne

  • edukacja przyrodnicza na rzecz bezpieczeństwa dzieci,
  • pogłębienie wiadomości na temat roślin, grzybów i zwierząt

Cele szczegółowe

Uczniowie:

  • znają gatunki roślin i grzybów trujących
  • znają gatunki zwierząt zagrażających bezpieczeństwu ludzi
  • wiedzą, dlaczego rośliny i grzyby mogą być niebezpieczne
  • znają przyczyny niebezpiecznego zachowania się zwierząt
  • zdają sobie sprawę z tego, że w wielu przypadkach niebezpieczeństwom można zapobiec
  • wypracują model postępowania w sytuacjach niebezpiecznych dla życia i zdrowia
  • wiedzą, że naturalne, niebezpieczne trucizny wytwarzane przez różne organizmy mogą być wykorzystywane przez ludzi do produkcji leków
  • stworzą album „Rośliny i grzyby jadalne oraz ich trujące sobowtóry”

Metody 
i techniki pracy

  • pogadanka
  • obserwacja bezpośrednia
  • ćwiczenia praktyczne
  • praca z różnymi źródłami informacji naukowej
  • „kosz i walizka”

Materiały i środki dydaktyczne

  • wykreślanka: „Niebezpieczne rośliny, grzyby i zwierzęta”, przygotowana na paskach szarego papieru
  • tabelki „Rośliny trujące” (dla każdego ucznia)
  • tablica interaktywna (przy jej braku należy wykorzystać stanowisko komputerowe z dostępem do Internetu); dostępne atlasy roślin i grzybów trujących, np. Rośliny trujące, Krajowe rośliny trujące J. Mowszowicza, Atlas grzybów, przewodnik Rośliny trujące, zwierzęta jadowite H. Artmana (mogą być inne)
  • paski papieru z wypisanymi zdaniami dotyczącymi zachowań w sytuacjach zagrożeń ze strony roślin i grzybów trujących oraz niebezpiecznych zwierząt
  • magnesy do tablicy

 

Przebieg zajęć:

Część wstępna

Nauczyciel wita uczniów. Zapoznaje z tematyką i celami najbliższych zajęć: przypina na tablicy paski papieru z wykreślanką. Poleca dzieciom skreślić wszystkie nazwy gatunkowe roślin, grzybów i zwierząt i odczytać z pozostałych wyrazów temat kilku najbliższych zajęć.

PIERWIOSNEK WIOSENNY NIEBEZPIECZNE CIS POSPOLITY ROŚLINY,
KIELICHOWIEC POMARAŃCZOWY GRZYBY ŻMIJA ZYGZAKOWATA
I WROTYCZ POSPOLITY ZWIERZĘTA ŚNIEŻYCZKA PRZEBIŚNIEG

    Uczniowie sprawdzają w atlasach przyrodniczych, czy skreślone gatunki są niebezpieczne dla ludzi. (Tak).

Część główna

Dlaczego trują, atakują, kąsają, żądlą?
(edukacja przyrodnicza, polonistyczna)

■    Wspólne obejrzenie filmów:
–    na YouTube: „Trucizny na wyciągnięcie ręki” cz. II (14:58) oraz „Uwaga! Silnie trująca roślina” (1:18). 
–    www.bpn.com.pl - prezentacja multimedialna nt. grzybów - „Zwodnicze sobowtóry”
■    Praca samodzielna z tekstem: „Piękne, ciekawe, niebezpieczne”.

Piękne, ciekawe, niebezpieczne

Tak możemy powiedzieć o wielu gatunkach roślin, grzybów i zwierząt występujących w naszym otoczeniu. Ale dlaczego są niebezpieczne? Dlatego, że stwarzają różnego rodzaju zagrożenia zdrowia i życia ludzi. Jak to się dzieje?

Przyroda wytworzyła szereg mechanizmów chroniących poszczególne gatunki przed wyniszczeniem, sprawiła, że potrafią w swoisty sposób walczyć o swoje istnienie, bronić siebie, swojego terytorium i potomstwa.

Czy wiesz, że konwalia majowa, narcyz biały, pierwiosnek wiosenny, mak polny, a nawet surowe nasiona fasoli białej i tulipany są trujące? Trujące są też liczne gatunki pięknych grzybów, np. podobny do kurki (pieprznika żółtego) kielichowiec pomarańczowy albo łudząco przypominający mleczaja rydza mleczaj wełnianka.

Żmija zygzakowata, piękny polski gad, rzadki – więc podlegający ochronie gatunkowej, również jest niebezpieczny, gdyż wytwarza silny jad. Ale i pożyteczna pszczoła miodna stwarza niebezpieczeństwo – jej jad może być przyczyną nie tylko silnego bólu, ale też opuchnięcia dróg oddechowych i śmierci.

Niepozorne, malutkie pajęczaki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy