Dołącz do czytelników
Brak wyników

Scenariusz zajęć

13 lutego 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Specyficzne trudności w nabywaniu umiejętności pisania

0 23

We wczesnych latach szkolnych dysleksja może mieć bardzo negatywny wpływ na samoocenę i motywację ucznia. Następstwem takiej postawy najczęściej jest odmowa pisania dziecka z obawy, aby się „nie ośmieszać” przed rówieśnikami. Dlatego trudności w nauce pisania są poważnym problemem zarówno dla nauczycieli, jak i rodziców dzieci, które je przejawiają.

W literaturze specyficzne trudności w nabywaniu umiejętności czytania i pisania określane są terminem dysleksja rozwojowa. Natomiast 
w węższym zakresie jako dysleksja, dysgrafia i dysortografia.

Dysgrafia pochodzi z języka greckiego od czasownika grapho – „piszę”, „rysuję” oraz od przedrostka dys. Są to trudności w opanowaniu właściwego poziomu graficznego pisma (tzw. brzydkie pismo). Dysgrafia wyraża się w formie zniekształceń strony graficznej pisma, takich jak niedokładności w odtwarzaniu liter, złe proporcje liter w wyrazie, brak połączeń liter, brak należytego odstępu między literami i wyrazami, brak równomiernego i jednolitego położenia pisma, niepoprawne zagęszczenie liter1. Estetyka zeszytów i prac ucznia z dysgrafią pozostawia więc wiele do życzenia.

Dysortografia oznacza specyficzne trudności w opanowaniu poprawnej pisowni. Termin ten pochodzi od przedrostka „dys” oraz wyrazów: „orthos” – prawidłowy i „grapho” – piszę, rysuję (j. grecki)2. Krótko mówiąc – dysortografia to specyficzne trudności w komunikowaniu się za pomocą pisma, przejawiające się popełnianiem różnego typu błędów: typowo ortograficznych, wynikających z nieprzestrzegania znanych uczniowi zasad pisowni, oraz błędów specyficznych, takich jak mylenie liter (zastępowanie), opuszczanie, dodawanie i przestawianie liter i sylab, a także pisanie liter i cyfr w odbiciu lustrzanym.

W niniejszym artykule pragnę omówić specyficzne trudności w pisaniu występujące u uczniów klas I–III szkoły podstawowej. Poniżej przedstawiam więc symptomy dysleksji występujące w nabywaniu umiejętności pisania.

Pisanie

  • Trudności z opanowaniem poprawnej pisowni związane z opóźnieniem rozwoju funkcji wzrokowych (spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej) przejawiające się jako:
  • popełnianie błędów podczas przepisywania tekstów ze wzoru,
  • trudności z zapamiętaniem alfabetu,
  • trudności z zapamiętaniem kształtu rzadziej występujących liter o skomplikowanej strukturze (np. F, H, Ł, G),
  • mylenie liter podobnych pod względem kształtu (np. l–t–ł , m–n, u–y, o–a–e, a–ą, e– ę); 
  • mylenie liter identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni (p–b–d–g, m–w, n–u).
  • Trudności z opanowaniem poprawnej pisowni związane z opóźnieniem rozwoju funkcji słuchowo-językowych:
  • nasilone trudności w pisaniu ze słuchu (dyktanda),
  • mylenie liter odpowiadających głoskom podobnym pod względem słuchowo-artykulacyjnym (np. głoski z–s, w–f, d–t , k–g),
  • trudności z zapisywaniem zmiękczeń, mylenie głosek i–j, głosek nosowych ą–om, ę–en;
  • częste opuszczanie, dodawanie, przestawianie i podwajanie liter i sylab,
  • pisanie wyrazów pozbawionych sensu.
  • Trudności z opanowaniem poziomu graficznego pisma związane z opóźnieniem rozwoju ruchowego i koordynacji wzrokowo-ruchowej przejawiające się jako:
  • nieprawidłowe trzymanie narzędzia graficznego,
  • nadmierne ściskanie ołówka podczas pisania oraz nieprawidłowy nacisk na papier,
  • wolne tempo pisania, szybkie męczenie się rąk,
  • niekształtne litery, nieprzestrzeganie liniatury,
  • nieprawidłowe łączenie liter,
  • mało czytelne pismo.


Reasumując, należy stwierdzić, iż pisanie jest procesem, który wymaga wielu złożonych czynności. Według T. Wróbla pisanie jest pewną całością psychomotoryczną, obejmującą słuchowe wydzielanie głoski, znalezienie jej odpowiednika literowego, zapamiętanie litery oraz kolejne rozmieszczenie liter w wyrazie, napisanie litery lub wyrazu. Szereg tych ruchów wykonują różne części aparatu ruchowego ręki pod kierownictwem kory mózgowej.

W czynność pisania jest zatem zaangażowany jednocześnie analizator słuchowy, wzrokowy i kinestetyczno-ruchowy. W prawidłowym przebiegu procesu pisania niezbędne jest współdziałanie poszczególnych analizatorów. Dzieci, u których zaburzona...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy