Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak skutecznie pokonywać trudności szkolne

29 stycznia 2018

NR 28 (Czerwiec 2017)

Zaburzenia orientacji przestrzennej

0 22

W pracach dzieci mających trudności w nauce czytania i pisania bardzo często zauważamy charakterystyczne błędy oraz nieprawidłowości w wykonywaniu różnych ćwiczeń, wskazujące na zaburzenia orientacji przestrzennej. Powodują one wiele problemów szkolnych, dlatego w niniejszym artykule pragnę przedstawić ich istotę i konsekwencje w powstawaniu trudności szkolnych.

Orientacja przestrzenna to czynność ściśle powiązana ze spostrzeganiem, która przejawia się jako proces uświadomienia położenia ciała. Znaczną rolę w jej kształtowaniu mają receptory grawitacyjne oraz narząd wzroku. Prawidłowa orientacja przestrzenna jest efektem współpracy zmysłów takich, jak: dotyk, wzrok, słuch, równowaga i propriocepcja. Najważniejszy jest zatem prawidłowy rozwój schematu ciała.

Zaburzenia orientacji przestrzennej przejawiają się przede wszystkim:

  • brakiem orientacji w lewej i prawej stronie własnego ciała,
  • brakiem orientacji w kierunkach przestrzeni, takich jak między innymi: prawo – lewo, góra – dół, wyżej – niżej, przód – tył, przed – za, nad – pod, obok – między, wewnątrz – zewnątrz.

Według prób do oceny orientacji I. Piageta dziecko powinno:

  • mając 5–6 lat, wskazać swoją prawą i lewą rękę,
  • w wieku 7 lat wskazać drogę w lewo lub prawo,
  • mając 8 lat, wskazać lewą lub prawą rękę osoby stojącej naprzeciwko,
  • w wieku 9 lat wykonać polecenia, np. wskazać prawą ręką swoje prawe oko, lewą ręką swoje lewe ucho, itd. – jest to doskonały sposób na poznanie geometrii własnego ciała – jego prawej i lewej części,
  • mając 11 lat, wskazać prawą ręką lewą nogę oraz lewą ręką prawą nogę, czyli wykonywać czynności podwójnie skrzyżowane,
  • w wieku 12 lat, wskazać prawą ręką lewą nogę oraz lewą ręką prawą nogę stojącego naprzeciw instruktora,
  • mając 12–14 lat powinno ustalić położenie trzech przedmiotów względem siebie. O zaburzeniach orientacji przestrzennej możemy mówić wówczas, gdy dziecko nie umie prawidłowo wskazać prawych i lewych części ciała mimo osiągniętego już wieku rozwojowego. Dojrzałość dziecka jest warunkiem dobrego funkcjonowania w otaczającej go rzeczywistości.

Wśród objawów dysleksji u uczniów klas I–III szkoły podstawowej wymienia się orientację w schemacie ciała i przestrzeni.

Dziecko:

  • ma problemy ze wskazywaniem swoich części ciała i określaniem ich odpowiednimi terminami: prawe–lewe, np. odróżnianiem prawej i lewej ręki, strony ciała,
  • wykazuje trudności z określeniem położenia przedmiotów względem siebie („na prawo”, „na lewo” od siebie, np. droga na prawo, zaś drzwi na lewo),
  • pisze litery/cyfry zwierciadlanie i/lub zapisuje wyrazy od prawej do lewej strony,
  • myli wyrazy: od i do, litery: p – b, d – g, m – w, n – u.

Zaburzenia orientacji przestrzennej często sprawiają dzieciom wiele kłopotów szkolnych. Należy podkreślić, iż orientacja przestrzenna wiąże się ściśle z percepcją wzrokową. Biorąc pod uwagę znaczenie tego problemu, omówię teraz trudności istotne dla tych zaburzeń.

Zaburzenia orientacji przestrzennej objawiają się trudnościami:
■    w pisaniu
–    mylenie znaków graficznych: liter  i cyfr o podobnych kształtach, lecz inaczej położonych w przestrzeni, np.  6 – 9, p – b,
–    rozplanowanie liter na określonej przestrzeni kartki,
–    mylenie linijek,
–    mylenie proporcji...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy