Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak skutecznie pokonywać trudności szkolne

26 stycznia 2018

NR 27 (Maj 2017)

Zaburzenia procesu lateralizacji

0 10

Trudności w nauce czytania i pisania zazwyczaj spowodowane są dysfunkcjami w sferze percepcji wzrokowej, słuchowej lub ruchowej, a także orientacji przestrzennej i lateralizacji. Bardzo często współwystępują one z zaburzeniami koncentracji uwagi oraz pamięci.

Wniniejszym artykule pragnę przedstawić istotę zaburzeń procesu lateralizacji i ich konsekwencje w powstawaniu trudności szkolnych. Należy podkreślić, iż ważnym elementem w rozwoju ruchowym dziecka jest prawidłowy przebieg procesu lateralizacji, czyli przewagi jednej strony ciała ludzkiego nad drugą podczas czynności ruchowej. Lateralizację czynności nazywa się inaczej „asymetrią funkcjonalną”.

Istota tego procesu polega na ustaleniu się funkcjonalnej dominacji w obrębie parzyście występujących narządów ruchu. Proces lateralizacji związany jest więc ze względną przewagą rozwoju obu półkul mózgowych.

Lateralizacja, czyli stronność, funkcjonalna dominacja jednej ze stron ciała związana jest z dominowaniem jednej z półkul mózgowych. U większości osób lewa półkula odpowiada między innymi za mowę i funkcje językowe (wraz z czytaniem i pisaniem) oraz logikę. Natomiast prawa półkula związana jest z percepcją przestrzenną, a także umiejętnościami muzycznymi i plastycznymi. Ponadto ciekawy jest fakt, iż procesy wzrokowe, słuchowe i umiejętności matematyczne podzielone są pomiędzy obie półkule.

W literaturze wymienia się różne przyczyny zaburzeń lateralizacji. Najczęściej występujące to:

  • anoksja (niedotlenienie) mózgu w okresie prenatalnym, jak i podczas porodu,
  • wczesny udar mózgu,
  • uwarunkowania genetyczne.

Wyróżnia się następujące rodzaje lateralizacji:

  • jednorodną (prawostronną, lewostronną)
  • nieustaloną (słabą),
  • niejednorodną (skrzyżowaną).

Lateralizacja jednorodna – dominacja czynności ruchowych jednej ze stron ciała (u większości ludzi prawej ręki, nogi, prawergo oka). Ten model lateralizacji czynności uznawany jest za prawidłowy i wzorcowy. Za nieprawidłowy model przyjmuje się nieustaloną lateralizację, jeśli występuje ona po 6.–7. roku życia.2 Proces lateralizacji zostaje zakończony w wieku szkolnym.

Lateralizacja lewostronna – dominacja lewej strony ciała: lewej ręki, nogi, lewego oka.

Lateralizacja prawostronna – dominacja prawej strony ciała: prawej ręki, nogi, prawego oka.

Większość ludzi prezentuje właśnie model lateralizacji jednorodnej prawostronnej: dominacja prawego oka (prawooczność), prawej ręki (praworęczność), nogi (prawonożność).

Lateralizacja nieustalona – brak dominacji określonej strony ciała wyraża się jako oburęczność, obuoczność, obunożność. Ta postać jest charakterystyczna dla wczesnego okresu rozwoju ruchowego (wieku niemowlęcego, poniemowlęcego i przedszkolnego). Ustalenie się dominacji ręki i oka powinno nastąpić w siódmym roku życia, gdy dziecko podejmuje naukę pisania.3 Ten model lateralizacji manifestuje się obniżeniem sprawności w zakresie obu rąk i powoduje trudności z orientacją przestrzenną oraz koordynacją.

Lateralizacja niejednorodna (skrzyżowana) – ustalona dominacja narządów ruchu i wzroku, jednakże nie po tej samej stronie ciała (np. dominacja prawego oka, lewej ręki oraz lewej nogi oraz inne...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Życie Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy